TĂNG NỖ LỰC TÌM NGƯỜI NGOÀI HÀNH TINH

 

...

Kính thiên văn vô tuyến Parkes nổi tiếng ở New South Wales đã chứng kiến sự ra đời và cái chết của các chòm sao, khám phá nhiều bí mật của vũ trụ và thậm chí chuyển tiếp các hình ảnh đầu tiên được chiếu trên TV của các phi hành gia khám phá Mặt Trăng.

Bức tường của căn phòng có hình dáng giống chiếc bánh rán, nằm dưới một cái đĩa có chiều ngang 64 mét, chứa đầy các kệ đựng thiết bị. Mỗi ngăn như vậy chứa đầy các màn hình LED, các công tắc, nút bấm và hàng loạt các chip xử lý và ổ cứng. Kể từ khi đi vào hoạt động năm 1961, hầu hết các công nghệ ở đây đã được nâng cấp liên tục.

“Chúng tôi vừa nâng cấp máy tính,” nhà khoa học chịu trách nhiệm vận hành John Sarkissian từ cơ quan khoa học quốc gia Úc, Csiro, nói. “Chúng tôi đã dán logo của Apple lên nó.”

Chiếc máy tính được nói đến được sử dụng để di chuyển chiếc đĩa của kính Parkes với độ chính xác đến từng milimét, để phát hiện ra các tín hiệu vô tuyến từ những hành tinh xa xôi. Tuy nhiên chiếc máy DEC (Digital Equipment Corporation) PDP 11 này được sản xuất sớm hơn chiếc máy Mac đầu tiên rất nhiều.

“Nó không có một hệ điều hành, và vì vậy, nó không thể bị lỗi,” Sarkissian nói. “Nó rất ổn định và đáng tin cậy - chúng tôi quen với quan niệm rằng cái gì không hỏng thì không cần sửa.”

Chiếc hộp này có ba công tắc và có dòng chữ ‘Digital’ in phía trước. Nó đã vận hành trơn tru kể từ năm 1982 tới nay. Và nó sẽ sớm hoạt động bên cạnh thế hệ máy tính mới.

“Ở đây chúng tôi có 4 kệ được bọc lớp bảo vệ,” Sarkissian nói trong lúc đi sang phía đối diện của căn phòng hình tròn. Ông mở một trong những cánh cửa bằng kim loại và một làn gió lạnh cóng thổi ra. “Sẽ có rất nhiều thiết bị ở đây, chúng trở nên rất nóng và cần được làm mát.”

Công nghệ tạo ra lượng nhiệt lớn này đang được sử dụng cho một nhiệm vụ quan trọng là tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh với tên gọi Breakthrough Listen.

Dự án toàn cầu, được tỷ phú Yuri Milner tài trợ và được Stephen Hawking ủng hộ, sử dụng các kính thiên văn vô tuyến trên toàn cầu. Từ đầu năm 2017, việc phát hiện các tín hiệu từ người ngoài hành tinh sẽ chiếm một phần tư thời gian hoạt động của kính Parkes.

“Đây là một bước đi mới trong việc tìm kiếm trí thông minh ngoài hành tinh bằng công nghệ mới và động lực mới,” giám đốc chương trình tại Csiro, John Reynolds, nói.

“Mỗi năm, máy tính lại trở nên mạnh hơn,” Reynolds nói. “Công nghệ mà chúng tôi sử dụng được xây dựng xung quanh thứ gọi là Đơn vị Xử lý Đồ hoạ (GPU), đây là công nghệ tạo hình ảnh nhanh chóng trên màn hình máy tính và giúp cách mạng hoá quy trình xử lý dữ liệu trên máy tính.”

Thông thường thì chúng ta cho rằng người ngoài hành tinh sẽ gửi một tín hiệu đi khắp vũ trụ. Và để phát hiện ra họ, cần có thiết bị có khả năng diễn giải các tín hiệu.

“Nếu bạn đang tìm kiếm một tín hiệu từ một hành tinh xa lạ... thì có lẽ bạn sẽ muốn tìm kiếm những tín hiệu có thể nhìn thấy từ Trái Đất," Reynolds nói. “Nó có thể là một tín hiệu GPS - đó là một tín hiệu khá phức tạp, không thể được hiển thị trên một màn hình đơn giản mà cần rất nhiều thời gian xử lý.”

Cũng giống như các máy tính, chiếc đĩa của kính Parkes vừa được nâng cấp với 13 máy tiếp thu, cho phép nó nhìn 13 hướng cùng một lúc.

“Lượng dữ liệu mà chúng tôi thu về sẽ rất lớn,” Sarkissian nói. “Mỗi ngày, chúng tôi sẽ thu về hàng terabyte dữ liệu.”

Các nhà khoa học không những đang tìm kiếm ở các hành tinh giống với Trất Đất xung quanh các ngôi sao gần chúng ta nhất mà còn chĩa kính tới những thiên hà ở rất xa, cách chúng ta hàng trăm năm ánh sáng.

“Chỉ có một nền văn minh vô cùng hiện đại mới có khả năng phát đi tín hiệu xa đến vậy,” Reynolds nói. “Thế nhưng đó là điều chúng ta đang tìm kiếm - nhiều khả năng tín hiệu mà chúng ta phát hiện ra sẽ từ một nền văn minh tiến bộ hơn chúng ta rất nhiều.”

Khả năng tìm ra tín hiệu có nguồn gốc ngoài hành tinh được xếp hạng trên Thước Đo Rio và đã có nhiều báo động giả trong những năm qua. Tuy nhiên, nhiều phát hiện trong số này lại có vai trò quan trọng cho nghiên cứu khoa học.

Năm 1967, nhà vô tuyến thiên văn học ở Cambridge, Jocelyn Bell-Burnell, đã phát hiện ra các tín hiệu được phát đi liên tục từ một hệ thống sao ở cách xa chúng ta. Các sao này, ban đầu mang biệt danh là Little Green Men, sau đó được phát hiện là một loại sao neutron mới - sao xung (pulsar). Trong lúc xoay, những ngôi sao chết này phát các tín hiệu vô tuyến ra khắp vũ trụ.

Nhưng có một số tín hiệu thì đơn giản chỉ là giả. Một vài năm trước, các nhà thiên văn học tại Parkes đã phát hiện ra hàng loạt tín hiệu trong dữ liệu của họ. Sau khi điều tra, họ phát hiện ra những tín hiệu này đến từ một lò vi sóng của các nhân viên tại đó.

“Chúng tôi nghĩ rằng chúng tôi có công cụ cũng như kiến thức để nhận biết tín hiệu thật và tín hiệu giả - chúng tôi chỉ phải rất cẩn thận,” Reynolds nói. Lò vi sóng từ đó đã bị cấm sử dụng.

Trong trường hợp tín hiệu được xác minh là có nguồn gốc ngoài hành tinh, Breaththrough Listen có nhiệm vụ phải thông báo tin này cho toàn thế giới. “Bạn phải rất cẩn thận để không đưa ra quyết định không chính xác,” Reynolds nói. “Chúng tôi phải đảm bảo những gì mình công bố đã được xác minh cẩn thận và có điểm rất cao trên Thước Đo Rio.”

Liệu dự án này có khả năng thành công đến đâu ở lĩnh vực mà nhiều dự án khác đã thất bại?

“Một trong các vấn đề cơ bản đó là khả năng thành công thấp,” Reynolds thừa nhận. “Sự sống ngoài hành tinh gần như là chắc chắn. Nếu tìm kiếm đủ lâu, chúng ta sẽ tìm ra. Chỉ là vấn đề thời gian.”

Richard Hollingham, 2-2-2017

Bình luận