NHÀ NGOẠI CẢM NĂM NGHĨA: HUYỀN THOẠI VÀ SỰ THẬT (P2)

 

Muốn tìm hiểu bản chất của quá trình tìm mộ qua cầu hồn hoặc gọi vong, như trường hợp nhà ngoại cảm Năm Nghĩa và như các trường hợp khác, chúng ta cần quan tâm tới các vấn đề như sau: (1) Bản chất của hiện tượng phân thân qua lên đồng; và (2) Các kỹ thuật moi tin của giới đồng cốt.

Bản chất của hiện tượng phân thân, vong nhập hoặc “ma nhập”:

Giới đồng cốt thường tuyên bố họ lên đồng là để tiếp xúc với “người cõi âm”, nói chuyện với người chết, giúp người sống tìm gặp “vong” người thân đã mất… Và sự phân thân của cô đồng (đóng vai một người hoàn toàn khác: tên tuổi khác, giới tính khác, gia cảnh khác, phương ngữ khác…) thường được coi là dấu hiệu “ma nhập”, khi “hồn” người chết nhập vào cô. Nếu cô đồng lại phán được một số thông tin chính xác (chỉ cần số ít thôi!), gia đình người chết khó mà không tin cho được. Rồi sau đó cô tha hồ phán mà không sợ bị nghi ngờ. Tuy nhiên dưới ánh sáng khoa học. cụ thể là các môn tâm lý và tâm thần học, sự phân thân qua lên đồng chỉ được giải thích đơn giản bằng các rối loạn kiểu nhân cách phân lý hoặc đa nhân cách.

Phân ly nhân cách là hiện tượng đóng vai người khác, thường gặp ở người lúc nhỏ bị ngược đãi. Thực ra đó là cơ chế bảo vệ, khi người ta tìm cách thoát ly về mặt tinh thần khỏi một thực trạng khó khăn. Chẳng hạn một phụ nữ Mỹ khăng khăng khẳng định mình là Đức đồng trinh, mà nguyên nhân là do người chồng đi xa lâu ngày mới về nên hoạt động tính dục hơi thái quá. Còn theo giáo sư tâm lý Robert Baker tại Đại học Kentucky, cô đồng J.Z. Knight nổi tiếng nước Mỹ những năm 1880 - 1890 từng nhập vai một người da đỏ tên là “Ramtha” sống từ 35 ngàn năm trước (!). (Người da đỏ chính là người da vàng từ Bắc Á qua eo biển Bering sang Bắc Mỹ chỉ khoảng 13 ngàn năm trước). Nói chung đó là những trường hợp đóng vai người khác một cách vô ý thức. Còn trong trường hợp cô Năm Nghĩa thì hoàn toàn không phải như vậy, vì cô luôn điều chỉnh phát ngôn sao cho lọt tai người đi tìm mộ.

Hiện tượng đa nhân cách tương đối hiếm gặp hơn. Trên tờ Thời báo New York, 11/3/1994, nhà báo Scott từng kể một câu chuyện có thực tại một toàn án Mỹ, khi người ta thẩm vấn một người đàn ông tự cho là có 11 nhân cách, trong đó có 8 nhân cách viết tình tiết của một vụ án để xem các lời khai đó có thống nhất hay không. Khi Scott lần đầu tới tòa, nhân cách lúc đó là một gái điếm đồng tính. Cũng tại Mỹ đã từng thấy trường hợp có đến 16 nhân cách, trong đó có “tính cách” của một con chó!

Như vậy việc cô Năm Nghĩa lên đồng để đóng vai một “đức ông” nào đó chỉ là một hiện tượng tâm lý bất thường mà thôi. Nếu lúc đó các nhà y khoa hoặc nhà tâm lý xem cô Năm Nghĩa đang bị rối loạn tâm thần, nôm na là “bị điên”, thì cũng không sai. Vấn đề chúng ta quan tâm chỉ còn là những gì “ông” phán có đúng hay không mà thôi.

Các kỹ thuật moi tin của giới đồng cốt:

Khá nhiều người tỏ ra ngạc nhiên khi thày bói, cô đồng hay “nhà ngoại cảm” có thể đưa ra một số thông tin có thể chính xác về người đi xem bói hoặc về người chết. Tuy nhiên đó không phải là do sự nhập vong hoặc ngoại cảm, mà chỉ là do các kỹ thuật như sau:

  • Đọc nóng (hot reading): Đây là cách lấy tin trước khi thực hiện cầu hồn hay bói toán. Khi được đề nghị xem bói, thầy bói có thể kêu mệt vì bói cho nhiều người và đề nghị người xem bói tuần sau quay lại. Rồi thầy cho người bám theo và dò hỏi những thông tin cần thiết (đơn giản là ở bà bán nước đầu ngõ!). Khi quay lại, ta có thể choáng váng khi thầy nói vanh vách tên tuổi, nghề nghiệp, gia cảnh của mình! Sau đó thầy nói gì ta cũng sẽ  tin. Đây là kỹ thuật mà cô đồng Phương (Thanh Hóa) thường áp dụng, khi mọi người phải chầu chực mãi mới được nói chuyện với “vong”, để đội ngũ cò mồi của cô moi tin.
  • Đọc ấm (warm reading): Đây là sự áp dụng các nguyên tắc tâm lý chung cho một trường hợp cụ thể. Khi thấy vết đeo nhẫn, thầy bói sẽ nói thân chủ gặp rắc rối trong hôn nhân. Các cô gái trẻ thường được thông cảm về những trở ngại trong tình yêu hoặc trong thi cử; đàn ông trung niên thường được khuyên nhủ về công danh hay tiền bạc; còn phụ nữ có tuổi ăn mặc sang trọng thường được chia sẻ chuyện chồng có bồ nhí. Thời gian qua, khi thị trường chứng khoán và địa ốc trầm lắng, người giầu có, năng động thường được phán là mắc vào chứng khoán hay đất đai… Giới đồng cốt Mỹ thường nói rằng, người chết cảm thấy đau đầu hoặc đau ngực. Tuyên bố này dễ được thân nhân người chết đồng tình vì đột quỵ não và nhồi máu cơ tim là hai nguyên nhân tử vong hàng đầu tại quốc gia này. Còn các nhà ngoại cảm tìm mộ nước ta thì thường nói bên cạnh hài cốt liệt sỹ thời chống Pháp có “vài cúc áo”, xuất phát từ thực tế cúc áo thời đó khó phân hủy hơn. Đó là kết quả của những chiêm nghiệm xuất phát từ thực tế, chứ không phải do “nói chuyện với người chết” hoặc do thấu thị, “nhìn xuyên đất đá”. Nói chung kỹ thuật này rất đa dạng, nên chỉ có thể nhận ra thực chất nó khi khảo sát từng trường hợp cụ thể mà thôi.
  • Đọc nguội (cold reading): Đây là kỹ thuật tinh xảo nhất mà giới đồng cốt hoặc bói toán có thể sử dụng. Trong bài “Thuyết phục người lạ rằng bạn biết tất cả về họ như thế nào” trên tạp chí Người yêu cầu nghi ngờ của Ủy ban điều tra khoa học các tuyên bố về hiện tượng dị thường Mỹ, tập 1, số 2, năm 1977, nhà tâm lý Hyman đã phát hiện kỹ thuật này. Đó là cách moi tin từ chính thân chủ bằng nhiều phương cách như nói lấp lửng nước đôi, đọc ngôn ngữ cơ thể… (thầy bói hay cô đồng thường nói tràng giang đại hải, khi gặp thông tin khớp, ta thường nhướn mày, chớp mắt, rung cơ, thở nhanh… nên cô đồng nắm được. Đó là hiệu ứng Hans thông minh quen thuộc trong lĩnh vực dị thường học (Chú ngựa Hans tại Berlin đầu thế kỷ XX biết làm toán, đọc đúng tên các nguyên thủ quốc gia… nhờ đọc ngôn ngữ cơ thể người đối diện). Cô đồng Phương (Thanh Hóa) thường nắm tay thân chủ chính là để phát hiện sự rung cơ vô thức như vậy. Đó cũng là lý do không một cô đồng, thầy bói hoặc nhà ngoại cảm nào nói ít. Trong trường hợp này, câu ngạn ngữ Tây Ban Nha “người nói nhiều đôi khi cũng đúng” tỏ ra rất thích hợp! Xin nhấn mạnh rằng, đây là kỹ thuật tinh vi nhất của giới đồng cốt và bói toán. Với một “nhà ngoại cảm” thành thạo cả ba kỹ thuật, người nghe không tin mới là chuyện lạ! Có lẽ ở nước ta chưa có ai giỏi như vậy, nhưng giới đồng cốt hoặc “ngoại cảm” vẫn được tin tưởng, chủ yếu do “chúng ta muốn tin”, một đặc trưng của con người so với các loài động vật khác, do chúng ta là loài động vật thích nghe và dễ tin các hiện tượng dị thường hay ma quái (phát hiện mới của các nhà khoa học trong lĩnh vực dị thường học).

Cũng không nên quên một khả năng nữa là sự trùng hợp nhẫu nhiên. Trên thực tế, nhiều nhận định có xác suất thành công cao, như sinh trai hay gái, thắng hay thua (tỷ lệ đúng 50%). Cần bao nhiêu người để hai trong số đó có ngày sinh tháng đẻ trùng nhau? Xin chớ ngạc nhiên, khi biết chỉ cần 23 người là đạt tỷ lệ trên 50%, chứ không phải 183 người (365 ngày chia hai) như chúng ta thường nghĩ. Bạn đang nghĩ về người bạn đã lâu không gặp, thì nhận được tin nhắn của chính người đó? Đó không phải là “tâm linh”, mà là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Nhà thơ T.Đ.K. từng kể với người viết rằng, cô đồng nói được một chi tiết mà gia đình nhà thơ phải đi hỏi mãi mới biết là đúng. Đó chỉ là một trường hợp ăn may, “chó ngáp phải ruồi” mà thôi.

Giải mã ba trường hợp tìm mộ điển hình:

Với những kiến thức như vừa trình bày, chúng ta có thể giải mã các trường hợp tìm hài cốt điển hình đã viết trong bài trước. Muốn vậy cần lý giải cách xử lý của “đức ông”. Và với cái nhìn mang tính phê phán khoa học, có thể tìm ra sự thật ẩn giấu dưới bức màn thần bí.

Trường hợp thứ nhất:

Anh thanh niên tìm được mộ cha khá dễ dàng do anh đã khai rõ cha anh hy sinh trong một trận đánh cụ thể. Tất cả hài cốt liệt sỹ trong trận đánh đó đều đã được quy tập về một nghĩa trang cụ thể. Chắc chắn cô Năm Nghĩa biết điều đó. Và cô cũng từng đến nghĩa trang. Tại đó, sơ đồ và đặc điểm một số ngôi mộ đã được ghi nhớ một cách vô thức trong trí nhớ của cô. Đó là hiện tượng ký ức ẩn giấu (hidden memory) rất quen thuộc với giới tâm lý học. Trong hiện tượng đó, ta nhìn thấy, nghe được, đọc ra, thu nhận một số thông tin mà không biết rằng ta đã biết chúng. Do ta không biết nên chúng ẩn giấu trong vô thức (hoặc do chúng ẩn giấu nên ta không biết). Khi chúng bất ngờ hiện ra ở mức ý thức, ta vô cùng ngạc nhiên không hiểu từ đâu và tại sao ta lại biết chúng.

Cần nhấn mạnh thêm rằng, trong lĩnh vực dị thường học, rất nhiều hiện tượng lạ có thể giải thích bằng hiện tượng này. Chẳng hạn một nhóm du khảo dừng chân nghỉ trưa tại một gốc cây to. Bỗng trong đầu người trưởng nhóm vang lên mệnh lệnh: Hãy đi chỗ khác ngay! Mệnh lệnh cứ lặp đi lặp lại mãi cho đến khi cả nhóm vội vàng rời khỏi gốc cây. Giây lát sau, một cảnh cây to rơi xuống. Tai họa chắc chắn xảy ra nếu nhóm trưởng không tuân theo mệnh lệnh “siêu hình”. Đó là sự tiên tri hay thần linh mách bảo? Câu trả lời là ký ức ẩn giấu. Vừa dừng chân nghỉ, nhóm trưởng vô tình nhìn thấy cành cây trên cao đang lắc lư (cảm nhận một cách vô thức). Cần lưu ý là trường nhìn của chúng ta khá rộng, nhưng về mặt ý thức, ta chỉ cảm nhận được những gì ta đang chăm chú nhìn mà thôi; phần còn lại thuộc về vô thức. Và chính vô thức người trưởng nhóm đã cứu nhóm du khảo.

Ở đây cũng vậy, khi được yêu cầu, cô Năm Nghĩa, qua “đức ông” vô hình, đã tùy tiện gán một ngôi một cho anh thanh niên, với niềm tin tưởng rằng, hành động đó sẽ được hoan nghênh từ nhiều phía. Chẳng lẽ người ta lại lấy hài cốt để tiến hành thử nghiệm ADN xem cô đúng hay sai hay sao? Có ai đi tìm mộ là lại hy vọng không tìm được mộ! Hoàn toàn có khả năng là anh thanh niên đang thờ phụng hài cốt của một liệt sỹ khác. Và như vậy nhà ngoại cảm Năm Nghĩa đang “xúi” thân nhân liệt sỹ chơi trò xổ số!

Trường hợp thứ hai:

Đây là trường hợp điển hình minh họa cho mánh khóe quen thuộc của gới đồng cốt hoặc ngoại cảm: tìm mọi cách đánh vào sự xúc động của người cầu hồn hoặc đi tìm mộ. Khi sự xúc động dâng cao thì lý trí xuống thấp; và người ta dễ dàng chấp nhận mọi phán quyết của cô đồng hoặc “nhà ngoại cảm”. Khi chị phụ nữ nức nở vì thấy “ông” bảo hồn cha chị khóc lóc thảm thiết, nói gì mà chị chẳng tin! Thông tin “mấy cái cúc áo” thì là kết quả của kinh nghiệm, vì giới “ngoại cảm” ma mãnh biết rõ áo trấn thủ thời chống Pháp rất bền.

Khi người viết kể với phóng viên N.H.L. của chuyên đề An ninh thế giới thuộc báo Công an nhân dân, anh liền cho biết, nói hài cốt nằm dưới chân móng hội trường tỉnh ủy Bình Thuận hoàn toàn sai sự thật, vì tòa nhà này có từ thời Pháp thuộc! Như vậy trong trường hợp này, “đức ông” lộ diện là một kẻ lừa đảo. Còn việc khuyên người con gái mang bát hương tới rước hồn cha về thờ hoàn toàn là một vấn đề tín ngưỡng nên khoa học không cần phải giải thích.

Trường hợp thứ ba:

Trường hợp này minh họa rõ ràng cho một thủ thuật khác của giới đồng cốt: nói dựa theo phản ứng của người cầu hồn trước những lời thăm dò nước đôi mà cô đồng khéo léo đưa ra đúng lúc. Đó là kỹ thuật thả câu. Câu nói của “ông”: “Ngày xưa đó là rừng, nhưng bây giời khác nhiều rồi” là mồi câu. Và người đi tìm một đã cắn câu khi mách: “ Bây giờ là ruộng sắn”. Thế là “ông” chỉ việc phán theo đuôi: “Thì ông cũng bảo thế mà”, là ung dung giật được con cá mong ước: sự than phục và tin tưởng của mọi người. Sau đó “ông” nói gì mà người ta chẳng tin!

Rồi những lời phán của ông, rằng cứ phải đào tìm hài cốt, chỗ này không thấy thì đào chỗ khác, không đào thì sao mà thấy (!) là những điều quá hiển nhiên, theo kiểu “mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông”, ấy vậy mà chẳng ai phản đối cả. Người viết nhận thấy chị phụ nữ cũng tỏ ra thất vọng, nhưng do tế nhị nên chị không nói ra.

Như vậy quá trình tìm hài cốt qua nhập hồn, gọi vong hoặc “nói chuyện với người chết” hoàn toàn chỉ là chuyện bịa đặt mang tính lừa đảo. Tuy nhiên cô Năm Nghĩa còn tiến hành quá trình tìm kiếm tại hiện trường. Vậy thực chất của quá trình này là gì; và nó có đáng tin cậy hay không?

(còn nữa)

Bình luận