CÓ THỂ BIẾT TRƯỚC TƯƠNG LAI HAY KHÔNG?

 

NBM: Bài đăng trên Công an TPHCM, thứ bảy 15-8-2015.

Trên tờ Khám phá (thuộc Sở Khoa học Công nghệ TPHCM) ngày 9-8-2015 có bài viết “4 người bình thường dự báo trước được tai họa”, kể về bốn trường hợp mà người trong cuộc dường như cảm nhận được tai họa sắp xẩy ra với bản thân mình. Đó là tiên tri hay chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên?

...

Nhà tiên tri mù Vanga nổi tiếng

Tiên tri, một trong bốn khả năng ngoại cảm:

Trong lĩnh vực dị thường, tiên tri hay biết trước tương lai là một trong bốn khả năng ngoại cảm. Ba khả năng khác là thần giao cách cảm (đọc ý nghĩ người khác), thấu thị (chẳng hạn nhìn xuyên tường) và hậu tri (biết quá khứ, điển hình là các em bé “đầu thai”).

Vậy khả năng tiên tri có thật hay không? Từ buổi bình minh của nhân loại, tiên tri đã là một loại hình “quy hoạch tương lai” rất được ưa chuộng. Ngày nay, cho dù khoa học rất phát triển, nhưng tiên tri cũng còn khá nhiều đất diễn, khi việc đi xem bói, xin xăm... vẫn diễn ra thường xuyên, nhất là mỗi dịp xuân về. Cho dù ông bà ta xưa từng chế giễu, “số cô không giầu thì nghèo / đêm ba mươi tết thịt treo trong nhà”, những số lượng các thầy cúng, thầy bói hay thầy địa lý có vẻ không hề suy giảm! Vậy khoa học nói gì về sự mâu thuẫn đó?

Những nghiên cứu quy chuẩn về tiên tri:

Kể từ năm 1882, khi Hội nghiên cứu tâm linh (chuyên nghiên cứu các hiện tượng dị thường) đầu tiên trên thế giới được thành lập tại Anh, các nhà nghiên cứu đã khảo sát rất nhiều hiện tượng được xem là tiên tri, nhưng đều thấy đó chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Mơ thấy một tai họa mà sau đó nó xẩy ra thật không phải là biết trước tương lai, vì đơn giản là xác suất của các giấc mơ như thế còn nhỏ hơn khả năng trúng xổ số giải độc đắc! Với các thầy bói đông khách do “bói đúng”, thành công của họ là do họ biết cách dùng nhiều kỹ thuật moi tin từ chính người đi xem bói (đọc nóng, tức tìm hiểu trước; đọc ấm, tức dùng các quy luật tâm lý - xã hội thông thường, như cô gái trẻ thường xem bói về chuyện thi cử hay nhân duyên, phụ nữ có tiền mà đứng tuổi thường muốn biết chuyện mèo mỡ của chồng...; và đọc nguội, tức đọc ngôn ngữ cơ thể người đi coi bói).

Để tránh những sai sót như vậy, giới nghiên cứu đã tiến hành khảo sát tiên tri trong các thử nghiệm có kiểm soát. Điển hình là nghiên cứu của nhà vật lý Helmut Schmidt. Ông thiết kế một máy phát ánh sáng bốn màu, với các màu xuất hiện hoàn toàn ngẫu nhiên sau khi người thử nghiệm ấn nút phát. Nhà tiên tri phải đoán màu ánh sáng trước khi ấn nút phát. Thử nghiệm với một số nhà tiên tri với tổng cộng hơn 60.000 lần ấn nút, Helmut Schmidt đưa ra tỷ lệ thành công nằm giữa 50 và 51%, một tỷ lệ tuy nhỏ nhưng đủ tin cậy về mặt thống kê (do tổng số lần ấn nút đủ lớn), cho thấy tiên tri dường như là sự thật.

Tuy nhiên giới phản biện không đồng ý với nhà vật lý, do quy trình kiểm soát sự phát sáng ngẫu nhiên không được thực hiện tốt. Ngoài ra, trong số các nhà tiên tri tham gia thử nghiệm, có một đối tượng tuy thực hiện số lần ấn nút không nhiều hơn người khác, nhưng tạo được khoảng 2/3 tổng số các kết quả đúng. Về sau mới biết, đó là một người trong nhóm thiết kế máy phát, nên biết cách vận hành máy theo ý muốn! Do đó nghiên cứu của Helmut Schmidt đã bị bác bỏ.

Tại sao chúng ta tin thầy bói?

Các nghiên cứu quy chuẩn cho thấy khả năng tiên tri không phải là sự thật (nếu không thì tất cả các công ty xổ số và các casino trên toàn thế giới đều bị đóng cửa vì thua lỗ!). Vậy tại sao chúng ta lại tin tưởng vào khả năng đoán trước tương lai của các thầy bói? Câu trả lời của khoa học là con người là động vật duy nhất có nhu cầu quy hoạch tương lai. Nhưng nguyên lý bất định Heisenberg của vật lý lại nói rằng tương lai không thể tiên đoán được. Đứng trước mâu thuẫn nan giải đó, con người có xu hướng đặt niềm tin vào các loại hình tiên tri, cho dù đó là xem chỉ tay, bói mai rùa, bói chân gà hay xem tướng. Đó là nhu cầu quy hoạch mang tính nhân bản trong một vũ trụ vốn không thể quy hoạch!

Nếu biết trước tương lai?

Chúng ta rất muốn biết trước tương lai, nhưng nếu đó là sự thật thì cuộc sống của loài người sẽ bị đảo lộn. Trong một vũ trụ có thể biết trước tương lai đó, sẽ không có niềm vui khi thành công, vì ta biết ngày mai sẽ thất bại đau đớn; không có nỗi buồn khi thất tình, vì ta biết tương lai sẽ gặp một người thích hợp hơn; và cũng không có niềm hạnh phúc vì ta biết sắp chết do tai nạn giao thông! Con người không thể tồn tại trong một thế giới như thế.

Cuối cùng, tôi xin lưu ý bạn đọc rằng, các bài báo về tiên tri sẽ còn xuất hiện trên một số tờ báo. Đó là nhu cầu thông tin, nhất là những tin câu khách. “4 người bình thường không dự báo trước được tai họa” không phải là tin; nhưng “4 người bình thường dự báo trước được tai họa” thì là một tin mà rất nhiều người muốn xem!

Bình luận