BÁC HỒ SỬA VĂN, THƠ

 

NBM: Chúng ta nên học tập Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tôi vẫn luôn cố gắng viết ngắn gọn, đơn giản và dễ hiểu nhất có thể.

...

1. Tháng 12-1968, cơ quan Phủ Chủ tịch có dự thảo lời Hồ Chủ tịch trả lời điện của 4 tờ báo Nhật (Chunichi Shimbun, Tokyo Shimbun, Nishinihon Shimbun, Hokkaido Shimbun).
Mở đầu, bản dự thảo viết:

“Tôi đã nhận được thư của các ông đề nghị tôi nói vài lời với nhân dân Nhật Bản nhân dịp đầu năm 1969…”.

Cuối thư, dự thảo có câu “Chúc nhân dân Nhật Bản thu được nhiều thắng lợi trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập, dân chủ của Nhật Bản và vì hòa bình ở châu Á và thế giới”.

Dự thảo được trình lên Bác Hồ. Người xóa bỏ tất cả những chữ “thu được nhiều thắng lợi”… cho đến… “châu Á và thế giới” thay vào đó 4 chữ “muôn sự tốt lành” và viết thêm: “Chúc quý báo và các bạn đọc hạnh phúc”.

Câu Bác viết là: “Chúc nhân dân Nhật Bản muôn sự tốt lành. Chúc quý báo và các bạn đọc hạnh phúc”.

Trong câu mở đầu, Bác xóa các chữ “đã nhận được”, chữ “của” và dòng “đề nghị tôi…”. Thay 3 chữ “đã nhận được” bằng 2 chữ “cảm ơn”.

Câu Bác viết là: “Tôi cảm ơn thư các ông”.

Bức thư ngắn này làm cho ta nhiều suy nghĩ:

Thứ nhất: Bác không thích “chúc” người ta vừa lại có ý “nhắc nhở” làm một việc gì đó.

Thứ hai: “nhận” được có thể bỏ đi, có thể quên, có thể không được… nhưng “cảm ơn” thì khác, mức độ thân thiết, nghĩa tình cao biết mấy.

Thứ ba: Phong cách làm việc của Bác tỉ mỉ, cụ thể… Năm đó Bác đã ở tuổi 78.

2. Tướng Văn Phát (tức Tám Trần) kể, năm 1964 lúc ông đang làm Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội và phụ trách báo Quân đội Nhân dân thì được cấp trên cử đi chiến trường Nam bộ, đi bí mật bằng đường biển (từ bãi biển Đồ Sơn - Hải Phòng vào thẳng cửa sông Cổ Chiên thuộc tỉnh Trà Vinh). Cùng đi có 4 đồng chí nữa. Trước hôm lên đường Bộ Chính trị tổ chức chiêu đãi đoàn tại Nhà khách Bộ Quốc phòng (33 Phạm Ngũ Lão, Hà Nội). Trong buổi tiễn đoàn, cùng với các đồng chí trong Bộ Chính trị và các tướng lĩnh cao cấp, Bác Hồ đến rất đúng hẹn. Người ân cần hỏi thăm từng cán bộ, nhấn mạnh nhiệm vụ quan trọng của đoàn công tác và yêu cầu nhà thơ Tố Hữu đọc thơ tiễn đoàn. Nhà thơ bị bất ngờ nhưng đã “ứng khẩu” kịp thời 2 câu như sau:

Tiễn đưa nhớ buổi hôm nay
Bạn về chúc bạn ngày ngày thành công.

Bác tỏ ra hài lòng nhưng đề nghị nhà thơ sửa chữ “về” bằng chữ “đi”. Rồi Bác đọc lại:

Tiễn đưa nhớ buổi hôm nay
Bạn đi chúc bạn ngày ngày thành công.

Mọi người rất vui vẻ. Bác đi một vòng xem xét chỗ ngồi và thức ăn của mọi người đâu vào đấy, rồi trở về chỗ của mình. Bác lại chỉ Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nói: “Bây giờ đề nghị đồng chí Văn hô “Xung phong”.

Đại tướng đứng dậy vui vẻ: Tối nay các đồng chí được Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương cử đi làm nhiệm vụ ở chiến trường. Vậy theo lệnh của Bác, tất cả “Xung phong”…

3. Theo nhà thơ Trần Phương, thư ký của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng kể: Năm 1961, nhà thơ Tố Hữu viết một bài thơ xuân mang vào đọc cho Bác Hồ nghe. Khổ đầu của bài thơ như sau:

“Tôi viết bài thơ xuân/ Nghìn chín trăm sáu mốt/ Lá bàng đỏ rụng ngoài sân/ Cành dâu xanh rờn ngõ trước”.

Những câu thơ tả thực khuôn viên nhà riêng của nhà thơ Tố Hữu ở 76 Phan Đình Phùng: Sân sau có mấy cây bàng, vào mùa xuân lá bàng đỏ rụng, còn phía trước có cây dâu mùa đông ra lá xanh.

Nghe đọc xong Bác nói ngay:

- Chú viết sái lắm. Mới vào năm 1961 mà lá bàng đỏ rụng ngoài sân thế này, không được. Cành dâu mà có xanh rờn ngõ trước thì cũng không bù lại được.

Nhà thơ Tố Hữu tiếp thu. Trở về ông sửa lại:

“Tôi viết bài thơ xuân/ Nghìn chín trăm sáu mốt/ Cành táo đầu hè rung rinh quả ngọt/ Nắng soi sương giọt long lanh… Rét nhiều nên ấm nắng hanh/ Đắng cay lắm mới ngọt lành đó chăng? Giã từ năm cũ bâng khuâng/ Đã nghe xuân mới lâng lâng lạ thường…” (Nhà thơ Việt Phương kể chuyện Bác Hồ góp ý sửa thơ).

(Theo Bác Hồ - Con người & phong cách, của Nguyễn Văn Khoan, NXB Trẻ tháng 10-2007 và Ngô Vĩnh Bình, vanvn.net)

Nguyễn Xuân Ba (sưu tầm), Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 425, 2-11-2016

Bình luận